Verslaving aan methylfenidaat of dexamfetamine? Tijd voor nuance

Geen overvolle verslavingsklinieken

Aanleiding voor al deze interviews is Pen’s boek Speedpillen, dat onlangs verscheen. Zelf geeft hij, bijvoorbeeld in zijn verhaal in Volkskrant Magazine, ook wel aan dat de kans op verslaving aan deze ADHD-medicatievormen kennelijk niet heel groot is.  ‘Anders zouden de verslavingsklinieken wel uitpuilen van dexamfetaminejunkies’. Toch is het beeld dat hij neerzet duidelijk: methylfenidaat (Ritalin) en dexamfetamine zijn verslavend en we zijn wel gek dat we deze medicatie zo massaal gebruiken. Als vereniging Impuls & Woortblind willen wij hier graag een nuance bij aanbrengen. 

Geen wetenschappelijke basis

Allereerst: ja, mensen kunnen aan van alles verslaafd raken – van drugs tot drop, internet of shoppen. Verslaving is een complex fenomeen dat niet beperkt blijft tot traditionele ‘harddrugs’. Maar dat neemt niet weg dat wetenschappelijk onderzoek consistent aantoont dat methylfenidaat en dexamfetamine, wanneer voorgeschreven door een arts en gebruikt volgens voorschrift, niet verslavend zijn. Er is geen wetenschappelijke basis voor de bewering dat deze medicatie op zichzelf verslavend is.

Minimaal risico

De richtlijnen voor ADHD-behandeling benoemen wel het risico van misbruik door een enkeling die verslavingsgevoelig kan zijn voor de werkzame stoffen in methylfenidaat of dexamfetamine. Maar zorgvuldige indicatiestelling en begeleiding minimaliseren het risico op misbruik.

Minder risico op andere verslavingen

Voor het overgrote deel van de mensen die ADHD-medicatie gebruiken, verbetert dit hun levenskwaliteit. Sterker nog, het vermindert juist het risico op andere verslavingen, zoals alcohol of drugs, zo blijkt uit meerdere onderzoeken. Laten we het verhaal van Jeroen Pen vooral in perspectief plaatsen. En vermijden dat ongefundeerde angsten mensen afhouden van effectieve behandelingen.

Vereniging Impuls & Woortblind,
met dank aan onze Werkgroep Wetenschap

Meer weten?

• 10. Achtergronddocumenten - ADHD | GGZ Standaarden
• Richtlijn ADHD bij volwassenen – Misbruik en verslaving
• ADHD drug treatment and risk of suicidal behaviours, substance misuse, accidental injuries, transport accidents, and criminality: emulation of target trials | The BMJ
• Bekijk de video van ons webinar met verslavingsexpert prof. Wim van den Brink. (okt 2021). Zijn voornaamste advies is dat ADHD-medicatie op jonge(re) leeftijd bij veel ADHD’ers het risico op verslaving aanzienlijk beperkt.
• Bekijk het webinar ADHD en verslaving van AKWA ggz (2025)waarin het o.a. gaat in hoe je ADHD en verslaving wél samen kunt behandelen, dat diagnostiek voor ADHD wel mogelijk is zonder volledige 'abstinentie' én de rol van medicatie. Lees vooral ook de FAQ die eronder staan. Daar vind je veel nuttige info over ADHD, verslaving en behandelopties.